Ulaştırma Sektörü ile İktisadi Büyüme Arasındaki İlişkinin Analizi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18823638Anahtar Kelimeler:
Ulaştırma Altyapısı, İktisadi Büyüme, Lojistik Gelişimi, Altyapı Yatırımları, Verimlilik, Ulaştırma EkonomisiÖzet
Ulaştırma sektörü, ticaretin gelişmesini kolaylaştırması, üretim verimliliğini artırması ve sermaye ile işgücü hareketliliğini desteklemesi nedeniyle iktisadi büyüme dinamiklerinin temel belirleyicilerinden biridir. Bu çalışma, ulaştırma yatırımları ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi teorik ve ampirik çerçevede incelemektedir. Analizde klasik, neoklasik, içsel büyüme teorileri ve yeni ekonomik coğrafya yaklaşımları birlikte ele alınarak ulaştırma altyapısının ekonomik kalkınma üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada ulaştırma yatırımları, fiziki sermaye birikiminin önemli bir bileşeni olarak ele alınmış ve toplam faktör verimliliğini artırıcı etkileri üzerinde durulmuştur.
Ekonometrik analiz kapsamında birim kök testleri, VAR, VECM ve nedensellik testleri kullanılarak ulaştırma altyapı yatırımları ile iktisadi büyüme göstergeleri arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ulaştırma yatırımları ile iktisadi büyüme arasında güçlü ve çift yönlü bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ulaştırma altyapısı, ticaret kapasitesini artırarak ve piyasalara erişimi kolaylaştırarak iktisadi büyümeyi desteklerken, iktisadi büyüme de ulaştırma yatırımlarını teşvik ederek altyapı modernizasyonunu hızlandırmaktadır.
Çalışma sonuçları ayrıca ulaştırma yatırımlarının istihdam artışı, lojistik sektörünün gelişimi ve bölgesel ekonomik yakınsama üzerinde önemli katkılar sağladığını ortaya koymaktadır. Son dönemde ulaştırma sistemlerinde yaşanan dijitalleşme, akıllı ulaşım teknolojileri ve yüksek hızlı ulaşım altyapıları küresel tedarik zincirlerinin etkinliğini artırarak ekonomik entegrasyonu güçlendirmiştir. Bu bulgular, ulaştırma yatırımlarının iktisadi büyümenin hem nedeni hem de sonucu olduğunu göstermektedir. Genel olarak çalışma, sürdürülebilir iktisadi büyümenin sağlanabilmesi için stratejik ve planlı ulaştırma politikalarının önemini vurgulamaktadır. Ulaştırma altyapısına yönelik yatırımların teknoloji ile entegre edilmesi ve uzun vadeli kalkınma stratejileri ile desteklenmesi ekonomik istikrarın sağlanmasında kritik rol oynamaktadır.
Referanslar
Aksu, L. (2021). 21. yüzyılda Türkiye'nin ekonomik, sosyal ve stratejik analizleri. İKSAD Publishing House.
Aksu, L. (2023). İmparatorluk’tan Cumhuriyet’e Makro Ekonomi Politikaları- I. İKSAD Publishing House.
Aksu, L. (2024). Dünyada ve Türkiye’de nüfus politikaları ve analizleri (Strateji, teori ve kavramlar). Ankara: İKSAD Publishing House.
Aschauer, D. A. (1989). Is Public Expenditure Productive? Journal of Monetary Economics.
Banister, D. (2002). Transport Planning. London: Routledge, s. 1-4.
Barro, R. J. (1990). Government spending in a simple model of endogenous growth. Journal of Political Economy, 98(5), 103-125.
Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (2004). Economic growth. (2nd ed.). MIT Press.
Button, K. (2010). Transport Economics (3rd ed.). Cheltenham: Edward Elgar Publishing, s.1-3.
Calderón, C., & Servén, L. (2004). The Effects of Infrastructure Development on Growth and Income Distribution.
Calderón, C., & Servén, L. (2010). Infrastructure and economic development in Sub-Saharan Africa. Journal of African Economies, 19 (Suppl 1), 13–87.
Donaldson, D. (2018). Railroads of the Raj: Estimating the impact of transportation infrastructure. American Economic Review, 108(4–5), 899–934.
European Commission. (2011). White paper: Roadmap to a single European transport area. Brussels: European Commission. 7–28, 45–60.
Fujita, M., Krugman, P., & Venables, A. J. (1999). The spatial economy: Cities, regions and international trade. MIT Press.
Gramlich, E. M. (1994). Infrastructure investment: A review essay. Journal of Economic Literature, 32(3), 1176–1196.
Heaton, H. (1985). Avrupa iktisat tarihi (Cilt 2) (M. A. Kılıçbay & O. Aydoğuş, Çev.). Teori Yayınları.
Hirschman, A. O. (1958). The Strategy of Economic Development.
İnce, E. (2012). Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de karayolu ulaşımına genel bir bakış ve köyde ulaşım. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmalar Dergisi, 12(24), 171–188.
Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499.
Lakshmanan, T. R. (2011). The broader economic consequences of transport infrastructure investments. Journal of Transport Geography, 19(1), 1-12.
Mankiw, N. G. (2019). Macroeconomics (10th ed.). Worth Publishers.
Marshall, A. (1890). Principles of Economics.
Meyer, M. D., & Miller, E. J. (2001). Urban Transportation Planning: A Decision-Oriented Approach (2nd ed.). Boston: McGraw-Hill, s. 3-5.
Munnell, A. H. (1990). Why has productivity growth declined? Productivity and public investment. New England Economic Review,
January/February, 3–22.
Munnell, A. H. (1992). Infrastructure Investment and Economic Growth.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2015). ITF transport outlook 2015. Paris: OECD Publishing. 21–68, 115–140.
Ricardo, D. (1951). On the principles of political economy and taxation (P. Sraffa, Ed.). Cambridge University Press. (Original work published 1817).
Ricardo, D. (1817/1951). On the Principles of Political Economy and Taxation. Editör: Piero Sraffa. Cambridge: Cambridge University Press.
Rodrigue, J. P. (2020). Transportation and the Spatial Structure. (5th ed.). New York: Routledge.
Rodrigue, J. P., Comtois, C., & Slack, B. (2020). The Geography of Transport Systems (5th ed., pp. 56-89). New York: Routledge.
Rosenstein-Rodan, P. N. (1943). Problems of Industrialisation of Eastern and South-Eastern Europe.
Smith, A. (1776/2007). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. MetaLibri.
Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
UNCTAD. (2018). Review of maritime transport 2018. Geneva: United Nations. 32–74, 102–128.
World Bank. (2009). World development report 2009: Reshaping economic geography. Washington, DC: World Bank Publications. 146–189, 202–230.
World Bank. (2019). Connecting to compete 2018: Trade logistics in the global economy. Washington, DC: World Bank Publications. 5–45, 67–92.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 